- Ονομάζομαι Χάμιλτον, Ρίτσαρντ Χάμιλτον. 

Η φωνή του άνδρα ήταν γλυκειά και μαλακή μαζί, σχεδόν τρυφερή, τόσο που η Αρχιφύλακας Τζάνετ Πηρς αναρωτήθηκε στιγμιαία αν όντως καθόταν στο γραφείο της, στο 14ο Α.Τ. Μητροπολιτικού Σικάγου ή αν κοιμόταν ακόμα σπίτι της κι έβλεπε όνειρο. Μετά, σήκωσε τα μάτια απ’ το χαρτομάνι που μελετούσε και τις διορθώσεις στην τελευταία αναφορά των υφισταμένων της και τον είδε. Όμορφος άντρας, σκέφτηκε χωρίς να το θέλει. Τον κύτταξε ερωτηματικά στα μάτια χωρίς να πει τίποτα ενώ το έμπειρο βλέμμα της σκάναρε την εμφάνιση του: ακριβό κοστούμι, άνω των 500 δολλαρίων, απ’ το Σιντ Τζερόμ, σίγουρα. Γαλάζιο πουκάμισο με γιακά όξφορντ. Σοβαρή, σκούρα γραβάτα. Χρυσαφί ρολόι και κολλεγιακό δαχτυλίδι. Καθαρά νύχια. Με δυό λέξεις: στέλεχος, σίγουρα καλοπληρωμένο. Τα ξανθά μαλλιά του, μια ιδέα αραιά, ήταν καλοχτενισμένα, με χωρίστρα. Δε φορούσε γυαλιά.

-Τι μπορώ να κάνω για σας κύριε Χάμιλτον, μίλησε τελικά, λίγο βραχνιασμένη απ’ την κάπνα που έπρεπε να υποφέρει καθημερινά στο Τμήμα. Ο άνδρας δεν είχε πάρει την πρωτοβουλία ν’ απαντήσει στο ερωτηματικό της βλέμμα.
-Τηλεφώνησα χθες για την εξαφάνιση της αρραβωνιαστικιάς μου, της δεσποινίδας Χέηζ… Απάντησε το ίδιο απαλά με την πρώτη φορά. Η Τζάνετ Πηρς νόμισε ότι διάκρινε μια εξτρά δόση τρυφεράδας όταν ο άνδρας είπε το όνομα της αρραβωνιαστικιάς του.
-Α, μάλιστα, Χέηζ. Αμέσως κύριε Χάμιλτον, καθήστε αν θέλετε ένα λεπτό. Του έδειξε την καρέκλα και, σε απάντηση στο απορημένο του βλέμμα, έσκυψε ταυτόχρονα αριστερά να την αδειάσει από μια στίβα φακέλλους που είχε ακουμπήσει πάνω της την προηγούμενη μέρα. Πνιγόταν σε τόννους χαρτιού, αυτό συνέβαινε. Δεν είχε χώρο ούτε για έναν επισκέπτη. Ολόκληρο το Τμήμα δεν είχε χώρο για κανέναν, πατείς με πατώ σε όλοι. Ασφυξία.

Ο Ρίτσαρντ Χάμιλτον κάθισε στην ξύλινη καρέκλα χωρίς να τη σκουπίσει προηγουμένως με κάποιο μαντήλι, γεγονός που η Αρχιφύλακας βρήκε εξαιρετικά αταίριαστο με την εικόνα του. Δεν σταύρωσε τα πόδια του αλλά έφερε τα γόνατα κοντά, θυμίζοντας κοπέλα στην πίσω θέση βέσπας. Ακούμπησε τις παλάμες πανω στα πόδια του και το βλέμμα του, στωικό, καρφώθηκε σ’ ένα απ’ τα γυαλιστερά διακριτικά της στολής της, ακριβώς κάτω απ’ το λαιμό της. Το βουητό του χώρου, τη γραφομηχανή στο διπλανό γραφείο, τα τηλέφωνα που χτυπούσαν, τις πόρτες που ανοιγόκλειναν, τις βρισιές, τις κοφτές κουβέντες – ήταν φανερό πως δεν τα άκουγε.

-Κύριε Χάμιλτον, άρχισε η Πηρς ψάχνοντας ταυτόχρονα ένα χάρτινο ντοσιέ ξεχειλισμένο με έγγραφα, έχουμε πλέον μια σαφώς επιβεβαιωμένη άποψη για την υπόθεση της – η φωνή της κόμπασε ένα δευτερόλεπτο, για την αρραβωνιαστικιά σας, κατέληξε τραβόντας μια κίτρινη κόλλα χαρτί που εντόπισε επιτέλους στο ντοσιέ. Ο κύριος Χάμιλτον την παρακολουθούσε, ακίνητος. Αμίλητος.

-Δυστυχώς, κύριε Χάμιλτον, τα δεδομένα που μας μεταβιβάστηκαν από τα Ομοσπονδιακά Αρχεία είναι αδιαμφισβήτητα. Η κυρία Μαντλίν Χέηζ –
-Δεσποινίς Χέηζ, τη διέκοψε αυτός, καθόλου απότομα. Ήταν ίσως η ηρεμότερα και ηπιότερα διατυπωμένη διόρθωση που είχε ακουστεί ποτέ στο 14ο. Η Αρχιφύλακας Πηρς στάθηκε μισό λεπτό ακίνητη, σουφρώνοντας τα χείλια της. Μετά, αποφάσισε να μη του χαριστεί.

-Η κυρία που γνωρίσατε ως «δεσποινίς Μαντλίν Χέηζ,» κύριε Χάμιλτον, άρχισε με στόμφο, ταυτοποιήθηκε ως η πρώην κατάδικος, νυν φυγόδικος Κατρίνα Πόσλοντ Μπέικερ, σύζυγος ή μάλλον χήρα πλέον του Τοντ Μπέικερ, μας άφησε χρόνους πριν δυο εβδομάδες κύριε Χάμιλτον, ίσως το διαβάσατε στις εφημερίδες… Πήρε και δυό συναδέλφους μαζί του, το λουλούδι αυτό… Η φωνή της δεν κόμπιαζε καθόλου, όσο διάβαζε έβγαλε άλλο ένα κίτρινο φύλλο απ’ το ντοσιέ και το’φερε μπροστά της, συνεχίζοντας ακάθεκτη.
-Η Κατρίνα Πόσλοντ Μπέικερ έχει εκτίσει ποινή φυλάκισης τεσσάρων ετών για ηθική αυτουργία σε ανθρωποκτονία δεύτερου βαθμού, στις Πολιτειακές Φυλακές του Ουισκόνσιν, στη Μιννεάπολη, κύριε Χάμιλτον. Καταζητείται ήδη από 1η Ιουνίου 1963 σε τρεις πολιτείες για συμμετοχή σε δύο ληστείες τραπεζών και δύο Ταχυδρομείων, με τη συμμορία του συζύγου της — του μακαρίτη Μπέικερ… Η Αρχιφύλακας διέκοψε την ανάγνωση και σήκωσε το βλέμμα της. Η άδεια καρέκλα απέναντί της έμοιαζε να της χαμογελάει ειρωνικά. Ξεφύσηξε δυνατά, έβαλε τις κίτρινες σελίδες απρόσεκτα μέσα στο ντοσιέ, και το απίθωσε στην καρέκλα. Σώριασε πάνω του όλα τα χαρτιά που είχε αποσύρει λίγη ώρα πριν. Με το ένα χέρι, έστρωσε το μαλλί της πίσω. Μετά, έσκυψε πάλι στη δουλειά που η επίσκεψη του κυρίου Χάμιλτον είχε προσωρινά διακόψει, σφυρίζοντας χαμηλόφωνα, ανάμεσα στα δόντια της:
-Άντρες… μαλάκες όλοι τους. Χαμένα κορμιά.

[Το κείμενο αυτό γράφτηκε για το Σεμινάριο Δημιουργικής Γραφής του Αλέξη Σταμάτη στο Μουσείο Ηρακλειδών. Άσκηση: Αστυνομική Ιστορία πάνω σε μια φωτογραφία.]

Αμερικάνικες μόδες

Έκλεισε την πόρτα του ψυγείου προσεκτικά, αθόρυβα. Φέγγοντας τη λεία του με το φακό, ξετύλιξε λαίμαργα το γλυκό, σχίζοντας το λεπτό περιτύλιγμα. Στη θέα της σοκολάτας, ένοιωσε τα γόνατά του να τρέμουν. Οπισθοχώρησε και σωριάστηκε απαλά πίσω από τον πάγκο της κουζίνας. Την ώρα που έφερνε το λάφυρο στο στόμα του, ο φακός τρεμόπαιξε κι έσβησε. Έκλεισε τα μάτια και δάγκωσε, απαλά κι αποφασιστικά. Μια θερμή γλύκα τον διαπέρασε κάνοντάς τον ν’ ανατριχιάσει. Το επόμενο δευτερόλεπτο, η πόρτα της κουζίνας άνοιξε ξαφνικά και κάποιος μπήκε στα σκοτεινά ακροπατώντας. Λούφαξε, ένα με τον πάγκο, ένα με το πάτωμα. Η καρδιά του χτύπησε ακανόνιστα. Η μπουκιά έλυωνε στο στόμα του.
Ένα χέρι σήκωσε το ακουστικό του τηλεφώνου: ακούστηκε το «τουτ-τουτ» της γραμμής μέχρι που γρήγορα, ανυπόμονα πατήματα των πλήκτρων το κάλυψαν με τους ψηφιακούς ήχους κλήσης. Άκουγε μια γοργή ανάσα στο σκοτάδι της κουζίνας, αυτός κρατούσε την αναπνοή του.
«Κοιμάσαι;» ψιθύρισε από πάνω του η φωνή της μικρής του κόρης. Η Αννούλα του; Στις 3 το πρωί; Κάτι θα’παθε κάποια φίλη της, σίγουρα. Ας άκουγε να δει!
«Δε με παίρνει ύπνος, μωρό» Μωρό; Μωρέ, μωρέ θα είχε πει. Έτσι μιλάνε τα εφηβάκια μεταξύ τους. Τέντωσε τ’ αυτί του. Η κόρη του γουργούρισε.
«Έλααα, αρκουδάκο μου, μου λείπεις, δεν το καταλαβαίνεις;» Αρκουδάκος; Ποιά μπορούσε να αποκαλεί η μικρή του «αρκουδάκο» – α, σίγουρα εκείνη τη μελαχροινή κολλητή της, εκείνη την κάπως τριχωτή, του διέφευγε τ’όνομά της — Τζίνα; Τζένη; Προσπάθησε να δει στο αχνό φως του ψηφιακού ρολογιού. Τζίφος.
«Μμμμμουάτς!» Ο ήχος ενός πνιχτού φιλιού που έσκασε πάνω στ’ ακουστικό τον έκανε σχεδόν να πηδήξει όρθιος. Κρατήθηκε. Σιγά-σιγά, πήρε μια ανάσα.
«Μμωρό μου, ό,τι θέλεις καβλάκι μου…» Ψυχραιμία τώρα. Ψυχραιμία Κώστα! Όνειρο θα’ ταν. Υπογλυκαιμίας. Παραισθήσεις στέρησης σοκολάτας. Ακίνητος.
«Ααααχ, τι καλά να ήσουν εδώ… Μη, μηλές τέτοια, μωράκι, το ξέρω, σε θέλω, αγόρι μου» Δεν ήταν δυνατόν! Η Καίτη θα του ‘στησε φάρσα! Συμπαιγνία!
«Μμμμ..μωρό μου, πες μου με τρελλαίνεις… μμμμ..ωρό μου σε θέλω τώρρρααα.. μμμμ….» Σίγουρα. 100%. Η γυναίκα του. Τον είχε ανακαλύψει που έτρωγε τα γλυκά, κάθε νύχτα, τις σοκολάτες, του την είχε στήσει, είχε δασκαλέψει την Άννα τους — μα, την Αννούλα; Την περασμένη άνοιξη είχε κλείσει τα δεκατέσσερα, γαμώτο, τα δεκατέσσερα! Είχαν τρελλαθεί κι οι δυό τους; Γιατί; Γιατί;
«Ναι μωρό μου, μμμμ..ναι αγάπη μουναιμμμμ, κι εγώ….ναι κάβλαμου, ολόκληροσεθέλλλωμμμ.. έλα, έλαμου, ναι, στοστόμαμουμμμ…» Εγκεφαλικό! Θέλανε να πάθει εγκεφαλικό! Η σκρόφα, για πέντε σκατοσοκολάτες! Όχι. Όχι!

Λιποθύμισε καθιστός κι η λυωμένη μπουκιά σοκολάτας χύθηκε απ’ το στόμα στο σαγόνι του και έτρεξε, ρυάκι, λερώνοντας ανεπανόρθωτα το λευκό φανελάκι του.

[Το κείμενο αυτό γράφτηκε για το Σεμινάριο Δημιουργικής Γραφής του Αλέξη Σταμάτη στο Μουσείο Ηρακλειδών.]

Θα συμφωνήσετε, ελπίζω, πως το μήλο που κατέληξε στο κεφάλι του Νεύτωνα, διακόπτοντας πιθανώς έναν ραχάτικο ύπνο στην εξοχή, δεν ήταν το πρώτο μήλο που έπεσε ποτέ σε κεφάλι ανθρώπου. Μπορεί να ήταν το εκατοστό, το χιλιοστό ή το εκατομυριοστό. Το σημαντικό για την ανθρώπινη ιστορία, για την ιστορία της επιστήμης και για την Φυσική ήταν ότι ένα μήλο έπεσε στο κεφάλι του Νεύτωνα, αφού μέσα σ’ αυτό το συγκεκριμένο κεφάλι είχαν καταχωρηθεί και προ-επεξεργαστεί όλες εκείνες οι σκέψεις και ιδέες που περίμεναν ένα καταλύτη (το “πλοφ” του μήλου) για να μπουν στη σωστή σειρά και να διατυπωθούν οι νόμοι της βαρύτητας κλπ κλπ.

Θα συμφωνήσετε, ελπίζω, πάλι, πως αν αντί για ένα μήλο, είχε πέσει στο κεφάλι του Νεύτωνα ολόκληρη η μηλιά, κατά πάσα πιθανότητα θα τον είχε αφήσει στον τόπο. Θα σήμαινε αυτό ότι δεν θα διατυπωνόταν ποτέ οι νόμοι της βαρύτητας; Όχι βέβαια. Ενδεχομένως να έπαιρνε μερικά χρόνια, ίσως μια-δυό δεκαετίες παραπάνω, αλλά σίγουρα θα βρισκόταν κάποιος John Smith με το κατάλληλο γνωσιακό υπόβαθρο και ένας καταλύτης, ίσως όχι απαραίτητα τόσο «ρομαντικός» όσο ένα μήλο που πέφτει απ’ τη μηλιά – μπορεί να’ταν ένας άτυχος που πήδηξε απ’ τον τρίτο όροφο ή τα βυζιά της συζύγου του που έπεφταν μόλις έβγαζε το σουτιέν της, κάτι τελοσπάντων που θα έπαιζε το ρόλο του “πλοφ”. Και η εξέλιξη της Φυσικής, των επιστημών, της ανθρώπινης ιστορίας θα συνεχιζόταν όπως τη γνωρίζουμε. Κι αντί για Νεύτωνα, θ’ αποστηθίζαμε κάποιον Σμιθ.

Στην πραγματικότητα, ο Νεύτωνας, ένας κατά τα φαινόμενα αυτιστικός, μονήρης και μυστικοπαθής επιστήμονας, χρειάστηκε περίπου 20 χρόνια έρευνας και προβληματισμού για να διατυπώσει πλήρως τους τρεις διάσημους νόμους της Φυσικής που φέρουν τ’όνομά του. Αν και η ιστορία με τη μηλιά και το μήλο αποτελεί δική του διήγηση, θεωρείται μάλλον ένα βολικό urban legend της εποχής που σκοπό είχε να δώσει ένα παράδειγμα («να, εδώ, μπροστά στα μάτια σας ήταν η απόδειξη και δεν τη βλέπατε»), παρά η καταγραφή ενός πραγματικού γεγονότος. Και βεβαίως αυτό σε τίποτα δεν εμπόδισε το Νεύτωνα να λάβει τη θέση του στο Πάνθεον των επιστημόνων και ν’ αναδειχθεί σε “πατέρα” όλων των σύγχρονων επιστημών.

Παρατηρώντας τις εποχές εκρηκτικών ανακαλύψεων, αναθεωρήσεων και ανακατατάξεων, εποχές όπου επαναστατικές ιδέες και πρακτικές συγκλονίζουν το status quo και ανοίγουν ή υποδεικνύουν εντελώς νέους δρόμους για την ανθρωπότητα, εντοπίζει κανείς το δίδυμο παράγοντα (συντελεστή) και καταλύτη (agent & catalyst), μέσω του οποίου αναδεικνύεται ένας καθοριστικός άνθρωπος, μια προσωπικότητα η οποία αντιλαμβάνεται και συμπυκνώνει το ουσιαστικό και κύριο της περιρρέουσας κατάστασης και είναι, εν τέλει, σε θέση να το αρθρώσει ως νέο Λόγο. Σε παλαιότερους χρόνους, όπως στην εποχή του Νεύτωνα, η ωρίμανση των ιδεών που κουβαλούσαν την αλλαγή και την πρόοδο, διαρκούσε ίσως αιώνες. Οι ιδέες αυτές αφορούσαν το γενικότατο πλαίσιο αρχών που διέπουν το ανθρώπινο σύμπαν, στα επιστημονικά, φιλοσοφικά και ιδεολογικά πεδία. Η διάχυση και επικράτηση του νέου, άπαξ και είχε διατυπωθεί και τεκμηριωθεί, χρειαζόταν εξίσου μακρές και εξίσου επίπονες χρονικές περιόδους. Οι τελεστές αυτής της διάχυσης ήταν πολλοί, συχνά μάλιστα του αναστήματος του αρχικού παράγοντα που είχε συμπυκνώσει τη διατύπωση. Αυτό ήταν λογικό καθώς οι αντιστάσεις της “παλαιάς τάξης” είχαν ισχυρότατα ερείσματα.

Στα νεώτερα χρόνια, οι περίοδοι κύησης των νεωτεριστικών ιδεών έγιναν βραχύτερες: μερικές δεκαετίες έως το πολύ έναν αιώνα. Δεν χρειάστηκε περισσότερο η πορεία απ’ τα θεωρητικά γραπτά των Μαρξ και Ένγκελς στην συγκλονιστικότερη και ανατρεπτικότερη επανάσταση της Ιστορίας. Το πλαίσιο των νέων ιδεών είχε, φυσικά, μετατοπιστεί, αφορώντας πρώτιστα την πολιτικοκοινωνική και οικονομική οργάνωση του ανθρώπινου είδους. Και οι πρωταγωνιστές-τελεστές του ρήγματος δεν είναι πια απλώς αυτοί που το συλλαμβάνουν και το εκτελούν, αλλά εξίσου κι αυτοί που το παγιώνουν.

Στην εποχή μας (από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα και μετά), οι «επαναστατικές αλλαγές» είναι ραγδαίες κι έρχονται κατά ριπάς. Οι εξελίξεις, οι ανακαλύψεις, οι εφευρέσεις και οι νεωτερισμοί είναι τόσες πολλές που απαιτείται πληθώρα εξαιρετικών συντελεστών για την υλοποίηση όλων των ιδεών. Βεβαίως, το «πεδίο εφαρμογής», έχει περαιτέρω μετακινηθεί και αφορά πλέον τον άνθρωπο ως Άτομο εντός του σύμπαντος – δικτυωμένο, καλωδιωμένο, συγχρονισμένο και σε συνεχή αλληλεπιδραστική επαφή και επικοινωνία με ολόκληρο το ανθρώπινο σύμπαν. Εκ των πραγμάτων, εκ του όγκου της διαθέσιμης πληροφορίας, ο κοινός άνθρωπος-Άτομο είναι σε μειονεκτική θέση και έναντι της τεχνολογίας -που αδυνατεί να παρακολουθήσει- και έναντι της ροής των δεδομένων, που τον υπερβαίνει. Κάθε εφαρμογή, κάθε εργαλείο, κάθε μέθοδος που του ελαφρύνει το φορτίο, που του επιτρέπει να διαχειρίζεται την πληροφορία, τη ζωή του εν τέλει, εντός των ορίων των προσωπικών του δυνατοτήτων και δεξιοτήτων, ορίζεται ως ένα (μικρό) θαύμα. Οι τρέχουσες παγκόσμιες δομές παραγωγής, διάθεσης και κατανάλωσης αυτών των “θαυματουργών” Λύσεων, συνάδουν και συμβάλλουν στην «εικονοποίηση» (μέχρις αγιοποιήσεως) της Προσωπικότητας εκείνης που κατορθώνει να διευθύνει με επιτυχία την ορχήστρα όλων των υπολοίπων (αλλά όχι αναγκαστικά υποδεέστερων) συντελεστών, συμπεριλαμβανομένων των προπατόρων και των αντιπάλων. Αν μάλιστα η ενορχήστρωση αυτή συνοδεύεται κι από ένα αντικειμενικά «οραματικό» Λόγο και επιτυγχάνει, χάρις σε ανώτερα τεχνικά, αισθητικά ή ιδεολογηματικά χαρακτηριστικά να επιβληθεί ως “το (συμπαντικό) μέτρο” όπου εφαρμόζεται, μπορούμε να χαρακτηρίζουμε χωρίς αιδώ τον συνθέτη και μαέστρο “πατερούλη” του σύγχρονου ανθρώπου.

Υ.Γ. Ο Νεύτωνας, εν κρυπτώ αιρετικός μονοθεϊστής (αρνητής της “Αγίας Τριάδος”), παρότι χρίσθηκε Ιππότης του Στέμματος και διετέλεσε Βουλευτής και ανώτατος κρατικός λειτουργός, κατόρθωσε να αποφύγει να χειροτονηθεί (ενώ το απαιτούσε η νομοθεσία για τις πανεπιστημιακές και κυβερνητικές θέσεις που κατέλαβε). Πέθανε από δηλητηρίαση υδραργύρου εξ αιτίας των αλχημιστικών πειραμάτων που κρυφά εκτελούσε στο σπίτι του.

Όταν, κατά τη διάρκεια του ύπνου, κάτι τόσο συνηθισμένο όπως το (έντονο) ροχαλητό καταλήγει σε διακοπή της αναπνοής, πνιγμό και αγωνιώδη αναπνευστική προσπάθεια, αντιμετωπίζουμε την (διαδεδομένη πλέον) αναπνευστική δυσλειτουργία γνωστή με το όνομα Αποφρακτική Υπνική Άπνοια (στα αγγλικά Obstructive Sleep Apnea). Η Υπνική Άπνοια τείνει να γίνει η πλέον κοινή αναπνευστική διαταραχή κατά τη διάρκεια του ύπνου και δε συγχωρείται πλέον άγνοια περί αυτής καθώς οι επιπτώσεις της είναι εξαιρετικά σημαντικές έως μοιραίες.

Τι ακριβώς συμβαίνει: Η αναπνοή διακόπτεται για διάστημα άνω των 10 δευτ. και μέχρι 50 δευτ., από 5 έως 7 φορές την ώρα και για 30 περίπου φορές κάθε βράδυ. Παύει η αιμάτωση του εγκεφάλου. Η αρτηριακή πίεση ανεβαίνει καθώς η καρδιά ανταποκρίνεται ανεβάζοντας ρυθμό. Κάποια στιγμή η υποξαιμία (έλλειψη οξυγόνου στο αίμα) προκαλεί μερική αφύπνιση και ο κοιμώμενος εισπνέει με ρόγχο, επαναφέροντας το σύστημα στον κανονικό ρυθμό. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο κοιμώμενος δεν αντιλαμβάνεται και συνήθως δεν θυμάται κανένα απνοιακό επεισόδιο.

Ποιές είναι οι αιτίες: Υπάρχουν συγκεκριμένα ανατομικά αίτια (υπερμεγέθεις αμυγδαλές, παθήσεις του ρινικού διαφράγματος, μικρογναθία κ.ά.) που μπορούν να προκαλέσουν την Υπνική Άπνοια. Η συνηθέστερη όμως αιτία είναι συνδυασμός παχυσαρκίας, καπνίσματος και υπέρτασης.

Ποιοί είναι οι κίνδυνοι: Αν και δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς, η υπνική άπνοια συνδέεται με την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων. Κατά τη διάρκεια των απνοιακών επεισοδίων είναι αυξημένος ο κίνδυνος επεισοδίου (εμφράγματος, εγκεφαλικού κλπ) αν υπάρχει προδιάθεση ή προϊστορία. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ο πάσχων δεν απολαμβάνει ποτέ βαθύ, ξεκουραστικό ύπνο με αποτέλεσμα να υποφέρει από μόνιμη κόπωση και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό μπορεί να συνοδεύεται από πονοκεφάλους, δυσθυμία, απώλεια μνήμης, έλλειψη συγκέντρωσης, εκνευρισμό και αδυναμία χειρισμού μηχανημάτων. Κυρίως όμως, ο πάσχων μπορεί ασυναίσθητα να αποκοιμηθεί για λίγα δευτερόλεπτα ενώ π.χ. οδηγεί αυτοκίνητο! Το τελευταίο μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Πώς γίνεται διάγνωση: Αν ο/η σύντροφος στο ύπνο καταγράψει επανειλημμένα τα “ηχητικά” συμπτώματα της Υπνικής Άπνοιας (ροχαλητό, παύση, πνιγμός, ρόγχος εισπνοής) και αυτά συνδυαστούν με την υπνηλία και τα λοιπά χαρακτηριστικά της πάθησης κατά τη διάρκεια της ημέρας, πρέπει να επισκεφθείτε το γιατρό σας. Ένας έλεγχος από ΩΡΛ θα εντοπίσει πιθανές ανατομικές αιτίες (οι οποίες στη συνέχεια, εφόσον συντρέχει λόγος, διορθώνονται με χειρουργική επέμβαση). Τέλος μια επίσκεψη σε πνευμονολόγο θα καταλήξει στην πραγματοποίηση πολυσωματογραφικής μελέτης ύπνου (βλ. φωτο). Ο πάσχων συνδέεται μέσω ηλεκτροδίων με ειδικό μηχάνημα το οποίο παρακολουθεί όλες τις σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού καθώς και την οξυγόνωση του αίματος αλλά και την ένταση του ροχαλητού, για μία νύχτα. Το αποτέλεσμα της καταγραφής δίνει συνήθως το βαθμό βαρύτητας της πάθησης.

Πώς αντιμετωπίζεται: Όπως προείπαμε, αν η αιτία είναι αποκλειστικά ανατομική, επιβάλλεται να γίνει χειρουργική αποκατάσταση. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η άμεση αντιμετώπιση συνίσταται στη χρήση ειδικής συσκευής με μάσκα παροχής αέρα (όχι οξυγόνου!) υπό πίεση, κατά τη διάρκεια του ύπνου (CPAP=continuous positive airway pressure). Σε βαρειές περιπτώσεις ο πάσχων πρέπει να συνδεθεί με πολύ ακριβότερη συσκευή (BiPAP=bi-phasic positive airway pressure). Eννοείται ότι η απώλεια βάρους, η διακοπή του καπνίσματος και η ήπια άσκηση συμβάλλουν στην άμεση βελτίωση των συμπτωμάτων.

Η Αποφρακτική Υπνική Άπνοια είναι ύπουλη πάθηση διότι ο πάσχων δεν θυμάται τα απνοιακά επεισόδια της νύχτας. Συνήθως η υποψία για Υπνική Άπνοια εμφανίζεται όταν τα αποτελέσματα της έλλειψης ύπνου γίνουν συχνά έως σοβαρά. Η πάθηση εμφανίζεται στους άνδρες σε διπλάσια ποσοστά απ’ ότι στις γυναίκες, ενώ ρόλο παίζει και η ηλικία. Στην Αγγλία, η διάγνωση της Υπνικής Άπνοιας συνοδεύεται από υποχρεωτική αναστολή ισχύος της Άδειας Οδήγησης. Στην Ελλάδα, αν κάτι απ’ τα παραπάνω χτύπησε κάποιο “καμπανάκι” φροντίστε να ξαγρυπνήσετε μια βραδυά κοντά στον άνθρωπό σας και να επισκεφτείτε άμεσα τον ιατρό σας αν οι υποψίες σας επαληθευτούν επαρκώς…

Στο βάθος, η θάλασσα, καλημέριζε ανταριασμένη. Το φως του ήλιου σα να’ταν πιο ψυχρό, εκτός αν το μελτέμι επηρρέαζε την ίριδα του ματιού. Ψηλά, στον ουρανό, διαλυμμένα σύννεφα κυνηγιόντουσαν αλλάζοντας συνεχώς σχήμα, προτού χαθούν αριστερά απ’ το οπτικό του πεδίο προς νότο. Ένα τελευταίο έμοιαζε λίγο με βροντόσαυρο που έσκυβε να φάει, μέχρι να γυρίσει να το ξαναδεί, ο λαιμός του είχε μεταμορφωθεί σε ξιφολόγχη που την έσπρωχνε σε μια κοιλιά ένας ουγενότος. Έκλεισε τα μάτια και αφουγκράστηκε το τοπίο. Μπροστά του ακριβώς, η μεγάλη βελανιδιά θρόιζε· ένα τζιτζίκι άρχισε ξαφνικά να τραγουδά, έπειτα κι άλλο, κι άλλο. Ο βόμβος τους δεν ήταν συνεχής, σταμάταγαν και ξανάρχιζαν ανάλογα με το φύσημα του κρύου αέρα. Καθώς μια δυνατή ριπή ανέμου σήκωσε σύννεφο σκόνης απ’ τον κατάστεγνο χωματόδρομο και λύγισε τις νεαρές πικροδάφνες που μάταια προσπαθούσαν να παραστήσουν το φράχτη, αυτός χαμογέλασε στη σκέψη του επερχόμενου φθινόπωρου. Δεν ήταν μακρυά πια.

Το παλιό, ξεβαμμένο τραπέζι στο στεγάδι του σπιτιού παρακαλούσε για επισκευή – ή τουλάχιστον συντήρηση. Οι ακριανές τάβλες είχαν πιτσικάρει απ’ τις βροχές στις οποίες είχε ολοφάνερα εκτεθεί χωρίς καν την προστασία μιας στρώσης βερνικιού. Στρεβλωμένες περίεργα, έδιναν στο τραπέζι όψη χαλασμένης γόνδολας. Ο Η. κάθισε προσεκτικά σε μια ολοκαίνουργια ψάθινη καρέκλα και παρατήρησε με αφοσίωση τα περιεχόμενα του δίσκου που είχε ακουμπήσει λίγα δευτερόλεπτα νωρίτερα στην επιφάνεια του τραπεζιού. Η λάμπα με το ψάθινο ΙΚΕΑ καπέλο που κρεμόταν απ’ την καλαμωτή, πάνω του, κουνήθηκε με ορμή απ’ τον αέρα και του απέσπασε προσωρινά την προσοχή. Υπολόγισε ότι δεν κινδύνευε και επανέφερε το βλέμμα του στο δίσκο. Ήταν ένας φτηνιάρικος ξύλινος δίσκος με πτυσόμενα πόδια, προορισμένος για σερβίρισμα στο κρεββάτι. Μια σκούρη, ξεραμένη κηλίδα (από μαρμελάδα;) φάνταζε σαν πετράδι ακριβώς στη μέση της φαρδιάς πλευράς του. Δύο άσπρα μικρά μπωλάκια γεμισμένα με καφετί κρεμώδες περιεχόμενο πλαισίωναν ένα πακέτο μπισκότα «Πτι Μπερ Παπαδοπούλου Ολικής Άλεσης». Με χέρια σταθερά, αποφασιστικά, άδραξε το πακέτο και το άνοιξε τραβώντας με δύναμη το ειδικό κορδελάκι του σελοφάν. Δυό μπισκότα γλύστρισαν στο χέρι του καθώς απελευθερώθηκαν. Τα ένοιωσε τραγανά και καλοψημένα.

Με μια έξυπνη κίνηση των δακτύλων του, το πρώτο μπισκότο κόπηκε ακριβώς στη μέση, τρια-τέσσερα ψίχουλα στόλισαν τη λουλουδάτη επιφάνεια του δίσκου. Πήρε με το δεξί του χέρι το ένα κομμάτι και το βούτηξε στο αριστερό λευκό μπωλ. Η σοκολατένια κρέμα τυλίχτηκε στο μπισκότο σαν ερωτευμένη έφηβη που κολλάει στο κορμί του αγαπημένου μπασκετμπωλίστα συμμαθητή της μετά από νικηφόρο αγώνα. Αργά-αργά, σήκωσε το μπισκότο συμπαρασύροντας ικανή ποσότητα σοκολατένιας κρέμας. Περίμενε ν’ αποχωριστούν οι τελευταίες κλωστές που συνέδεαν το μπωλάκι με το μπισκότο και το έφερε, σχεδόν τελετουργικά, στο στόμα του. Χωρίς να λερώσει τα χείλια του με τη σοκολάτα, με τα μάτια κλειστά και τα ρουθούνια ολάνοικτα, έκλεισε το στόμα και μάσησε.

Η έκρηξη της γεύσης στο στόμα του έκανε τ’ αυτιά του σχεδόν ν’ ανατριχιάσουν. Η γλώσσα του επιδόθηκε σε σλάλομ ώστε ν’αγγίξει όσο το δυνατόν περισσότερες όψεις του πολτού που σχηματιζόταν μέσα στη στοματική του κοιλότητα όσο η μάσηση συνεχιζόταν. Σχεδόν ένα λεπτό μασουλούσε· μετά, σταμάτησε και πήρε ανάσα. Είχε όλα τα στοιχεία που χρειαζόταν. Μέσα απ’ το σπίτι, ακούστηκε ο ήχος ενός βιολιού, σίγουρα από κάποιο ραδιόφωνο που άναψε ξαφνικά. Δεν αναγνώρισε το σόλο. Όταν απάντησαν τα έγχορδα, κατάπιε.

Αν θυμάμαι καλά, ο πρώτος συμμαθητής μου για τον οποίο «έπαιζε» η παιδική κοροϊδία «χοντρέλας-βαρέλας», απαντήθηκε κοντά στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Μέχρι τότε, ο τυχόν ιδιαίτερα υπέρβαρος στον οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο ήταν πάντοτε άρρωστος – είχε ζάχαρο ή έκανε θεραπεία για κάποια κακιά αρρώστεια, που τον φούσκωνε και τον έκανε «τόφαλο». Ο Γιαννάκης Ψ. ήταν χοντρός όχι εξαιτίας κάποιας ιατρικής φύσεως κατάστασης, αλλά επειδή έτρωγε υπερβολικά. Ήταν λαίμαργος – και αυτό δεν θα είχε καμιά σημασία αν δεν έβρισκε να φάει τις ποσότητες που επιθυμούσε. Η εποχή της ευμάρειας είχε ξεκινήσει.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας εκείνης, το μενού στο οικογενειακό τραπέζι άρχισε ν’ αλλάζει, νέα προϊόντα και νέες, πρωτόγνωρες γεύσεις προστέθηκαν, η ποσότητα φαγητού εκτινάχθηκε στα ύψη. Η ανάκαμψη της εγχώριας αγροτικής παραγωγής κατ’ αρχήν (με την επαναδραστηριοποίηση της επαρχίας και το στήσιμο των καναλιών διάθεσης στις πόλεις, όπως λ.χ. των μεγάλων Λαχαναγορών σε Αθήνα και Θεσ/νίκη), αλλά κυρίως οι ευρύτατες εισαγωγές προϊόντων από το εξωτερικό (μόλις τα ισοζύγια της ναυτιλίας, των μεταναστευτικών εμβασμάτων αλλά και δειλά-δειλά του τουρισμού άρχισαν ν’ αποδίδουν), επέτρεψαν στους αστικούς πληθυσμούς να ξεπεράσουν ταχύτατα το «φάντασμα της Πείνας». Και να φτάσουν, πολύ γρήγορα, να βιώνουν το άλλο «άκρο».

Το (κόκκινο) κρέας ήταν ο πρώτος αδιαφιλονίκητος ηγέτης αυτής της σχεδόν βουβής διατροφικής επανάστασης, που αντικατόπτριζε σε μεγάλο βαθμό τις σοβαρότατες αλλαγές στη νοοτροπία και τον τρόπο ζωής της αστυφιλικής πλειοψηφίας των Ελλήνων. Μέσα σε μια εικοσαετία, οι παρουσίες του κρέατος στο οικογενειακό τραπέζι, από την μοναδική εμφάνιση στο Κυριακάτικο μεσημεριανό της δεκαετίας του ’60 έφτασαν να είναι ..αμέτρητες. Σ’ αυτό βοήθησε και η εμφάνιση των πρώτων «ταχυφαγείων» – θυμάμαι το πρώτο ελληνικό τέτοιο, το Γκούντις, να είναι ήδη προτιμώμενος προορισμός της νεολαίας της Θεσσαλονίκης το 1976. Το χάμπουργκερ είχε μπει στη ζωή μας. Σχεδόν ταυτόχρονα μπήκε και η πίτσα, όχι ακριβώς η ιταλική, που αντιστοιχούσε μάλλον στο δικό μας πιτόγυρο ως γρήγορο φαγητό στο πόδι, αλλά αυτή που πλασαρίστηκε ως «καναδέζικη» και καθιερώθηκε ως τρέντι οικογενειακό δείπνο σε ωραία μαγαζιά της Σοφούλη πριν ξεπέσει σε delivery για εύκολο παρεΐστικο έδεσμα ενώπιον της τηλεόρασης.

Αυτά που εκτοπίστηκαν, ήταν κυρίως τα όσπρια και τα λαδερά, εκ των πραγμάτων λιγότερο αγαπητά ως γεύσεις στις νεαρές ηλικίες. Πατάτες γιαχνί, μπριάμ, πατάτες μπλουμ, τουρλού, μπάμιες κοκκινιστές, κολοκυθάκια βραστά και άλλα τέτοια παρέμειναν στο τέλος της διαδικασίας μόνο σε ταψιά μικρών παραδοσιακών μαγέρικων στις φτωχότερες γειτονιές, περιμένοντας το come back τους… (Ακόμα και στα εν λόγω μαγέρικα όμως, η παραγγελία “μισής” ή “ορφανής” μερίδας φαγητού, εξαφανίστηκε.) Στη θέση τους, το οικιακό ψυγείο φιλοξενούσε ολοένα και περισσότερα έτοιμα (κατεψυγμένα) σνίτσελ – μοσχαρίσια και κοτόπουλου, όλο και περισσότερα κατεψυγμένα θαλασσινά (καλαμάρια, σουπιές, χταπόδια), και βεβαίως κατεψυγμένα λαχανικά (που ήταν υπεύθυνα και για την τεράστια σύγχυση και τελικά άγνοια του ποιά ακριβώς είναι τα προϊόντα «εποχής» και τα αντίστοιχα πιάτα της παραδοσιακής ελληνικής κουζίνας). Στο τέλος, τα ψυγεία δεν χωρούσαν πλέον αρκετά και αντικαταστάθηκαν από δίπορτες ντουλάπες Τζένεραλ Ελέκτρικ ή προστέθηκε στο σπίτι ένας καταψύκτης…

Οι αλλαγές αυτές στα της καθημερινής διατροφής συνδέονται φυσικά άμεσα με τις τεράστιες αλλαγές στα εργασιακά και τα οικονομικά ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας, κυρίως μετά τη Μεταπολίτευση. Σίγουρα όμως η σημαντικότερη εξέλιξη με άμεσο αντίκτυπο στις διατροφικές συνήθειες της νεώτερης γενιάς ξεκινούν από την καθολική σχεδόν πρακτική της γυναικείας εργασίας. Όταν και οι δυο γονείς εργάζονταν, δεν περίσσευε χρόνος για παραδοσιακά μαγειρέματα! Οι προτεραιότητες της εργαζόμενης μητέρας μετατοπίζονταν φυσιολογικά σε λύσεις εύκολες και γρήγορες. Η άνθιση των delivery και των προ-μαγειρεμένων φαγητών (χέρι-χέρι με την είσοδο των φούρνων μικροκυμάτων στα αστικά σπίτια) αντανακλά ακριβώς αυτό – και είναι μάλλον γεγονός ότι το τελευταίο «ανάχωμα» της παραδοσιακής μαγειρικής, η κατσαρόλα της γιαγιάς που έφτανε με τάπερ στο σπίτι του νέου ζευγαριού και στα πιάτα των εγγονιών, υπέστη ολοκληρωτική ήττα εξαιτίας ακριβώς των «αμερικανοποιημένων» απαιτήσεων των ίδιων των εγγονιών. Κι ας μη μιλήσουμε για την “πέμπτη φάλαγγα” των απωανατολίτικης προέλευσης οικιακών βοηθών της δεκαετίας του ’90 και εντεύθεν, οι οποίες πριόνισαν κάθε δεσμό των νεαρών γόνων με την ελληνική κουζίνα προκρίνοντας τις βολικές γι αυτές λύσεις των «ετοιματζήδικων».

Χωρίς να πέφτουμε στην παγίδα της αγιοποιημένης Παράδοσης (που επελαύνει προς τα πιάτα μας ξανά, μετά από μια δεκαπενταετία περίπου πανάκριβων και συνήθως άνευ ουσιαστικού αντικρύσματος «γκουρμέ» και «έθνικ» προτάσεων πάσης φύσεως που ακολούθησαν τον κορεσμό των προς ίδια κατανάλωση εισαγωγών), διατηρήσαμε στην οικογένειά μας μια μάλλον ισορροπημένη διατροφική προσέγγιση. Βοήθησε πολύ το γεγονός ότι η γιαγιά, η οποία μαγειρεύει σχεδόν καθημερινά, μένει ακόμα μαζί μας. Παρ’ όλα αυτά, προσωπικά ποτέ δεν επέμεινα στο θέμα της «τελευταίας μπουκιάς» με τα παιδιά μου, αντιδρώντας ίσως ασυνείδητα στις πιέσεις που εγώ είχα δεχθεί στην παιδική μου ηλικία. Έπρεπε να φτάσει ο γιός μου σε ηλικία φοιτητή για να διαπιστώσει και ομολογήσει ο ίδιος πόσο νοστιμότερη είναι η σπιτική κουζίνα από τα άνοστα σκουπίδια που είχε ν’ αντιμετωπίσει στα πανεπιστημιακά εστιατόρια και στα “φαστφουντάδικα” της Αγγλίας. Κι ας αφήνει, πάντα, την τελευταία μπουκιά στο πιάτο του.

Ο κύριος Πάρης (με ήτα, όχι γιώτα) είχε αγοράσει ένα Πεζώ 404 χρώματος (εργοστασιακού) πορτοκαλί. [Το χρώμα μου έχει μείνει αξέχαστο γιατί νομίζω πέρασαν κοντά 40 χρόνια για να ξαναδώ εργοστασιακά βαμένα πορτοκαλί αυτοκίνητα. Πολύ προχώ!] Το συγκεκριμένο μοντέλο ήταν ένα συμπαθητικό, μάλλον αμερικανίζον μεσαίο οικογενειακό τετράπορτο με τεράστιο για την εποχή πορτ-μπαγκάζ. Με φτερά που παρέπεμπαν αμυδρά στις αμερικάνικες λιμουζίνες, στεκόταν εντυπωσιακά δίπλα στα Φιατάκια, τους Σκαραβαίους και τα Ντε-Σεβώ που απάρτιζαν τον στόλο αυτοκινήτων της παρέας των γονιών μου. Μονάχα ο κύριος Γιώργος που, ανεξήγητα για τους υπόλοιπους, είχε προτιμήσει μια σπορτίβ «μπέμπα» 1602, δεν έδειχνε να ενδιαφέρεται για το 404. (Οι υπόλοιποι τον μέμφονταν γιατί είχε δώσει τόσα λεφτά για ένα δίπορτο αμάξι!) Εν πάσει περιπτώσει, την ώρα της αλήθειας για τα αυτοκίνητα της δεκαετίας του ’60, οι μέρες δηλαδή των καλοκαιρινών διακοπών, το Πεζώ έπαιρνε την εκδίκησή του καθώς το αχανές πορτ-μπαγκάζ του χώραγε τα πάντα. Συμπεριλαμβανομένης και της ομπρέλας για την παραλία.

Η (Πολίτισα) γιαγιά ονομάτιζε την εξόρμηση της ημέρας εγκατάστασης στον τόπο του παραθερισμού «γκιότσι» (=μετοικεσία στα τούρκικα). Ο κακόμοιρος ο Σκαραβαίος (τον είχε πετύχει ο πατέρας δεύτερο χέρι αλλά μ’ ελάχιστα χιλιόμετρα), στέναζε: η μεταλλική σχάρα οροφής, αξεσουάρ απαραίτητο για ένα αυτοκίνητο που ουσιαστικά δεν είχε πορτ-μπαγκάζ, φορτωνόταν τη μισή οικοσκευή. Βαλίτσες (με τα ρούχα της οικογένειας), πανέρια και κουτιά με σεντόνια, κουβερτάκια λινά, καρέκλες πλιάν, τραπεζάκια, ποδηλατάκια (των παιδιών ντε!), κουζινικά, πιατικά, σκεύη και συσκευές γκαζιού φορτώνονταν βάσει επιστημονικού σχεδίου που είχε καταρτίσει ο πατέρας απ’ την προηγουμένη. Μετά, όλα καλύπτονταν από ένα μουσαμά – τα μπουρίνια της Θεσσαλονίκης δεν είναι σημερινό φαινόμενο! Ο πατέρας ίδρωνε, μουρμούραγε, μούσκευε και μούγκριζε όσο φόρτωνε το αμάξι, εμάς όμως μας ενδιέφεραν μόνο δύο πράγματα: το καλάθι με τα «είδη θαλάσσης» (κουβαδάκια και λοιπά πλαστικά, βατραχοπέδιλα (μάρκας Γλάρος), μάσκες και μπάλες) και η Ομπρέλα. Η εν λόγω ήταν το καμάρι της παρέας, την είχε αγοράσει η μαμά απ’ του Κατράντζου και είχε την μεγαλύτερη διάμετρο που υπήρχε στον κόσμο (έτσι πιστεύαμε). Το πανί ήταν πρώτης ποιότητος («γερμανικό») με χρωματιστά λουλούδια που μπορεί αντικειμενικά να φάνταζαν λίγο φλούφλικα, το μέγεθος της Ομπρέλας όμως δεν επέτρεπε σε κανένα να φέρει τη συζήτηση στο σχέδιο. Φυσικά η Ομπρέλα δεν χωρούσε στο αυτοκίνητο και δενόταν με ειδικό τρόπο στην δεξιά πλευρά της σχάρας. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, η μαμά έβγαζε τακτικά το χέρι της και την άγγιζε, για να βεβαιωθεί ότι δεν είχε συμβεί καμιά μοιραία αποκόλληση…

Αντίθετα με την πλειοψηφία των Θεσσαλονικέων που ξεκαλοκαίριαζαν στη Χαλκιδική , η οικογένειά μου ακολουθούσε πιστά τις συμβουλές του αείμνηστου παιδίατρου Αλτσιτζόγλου ότι ο καλύτερος τόπος διακοπών για τα παιδιά πρέπει να συνδυάζει βουνό και θάλασσα. Έτσι, το Λιτόχωρο γινόταν «σπίτι μας» κάθε Ιούλιο και Αύγουστο για δέκα συναπτά χρόνια. Νοικιάζαμε κατάλληλο σπίτι στο χωριό και η μέρα μοιραζόταν μεταξύ θαλασσινών μπάνιων στις δαντελωτές παραλίες της Πιερίας κάθε πρωί και παιχνιδιού, περιπάτων και ξεκούρασης στους πρόποδες του Ολύμπου κάθε απόγευμα.

Η αγαπημένη μας παραλία ήταν, θυμάμαι, η «Σαχάρα». Μη ψάξετε στο χάρτη, μόνο εμείς την ονοματίζαμε έτσι. Επρόκειτο για τεράστια αμμώδη παραλία μπροστά σε εγκαταλελειμένο ξενοδοχειακό συγκρότημα, προϊόν χουντικού θαλασσοδάνειου, του οποίου την περίφραξη είχαν τρυπήσει πρώιμοι squatters και χρησιμοποιούσαν τις ημιτελείς «καμπάνες» ως αποδυτήρια και ησυχαστήρια. Τα κτίσματα παρέμειναν έτσι, ημιτελή και μάλλον καταρρέοντα τουλάχιστον για τα επόμενα τριάντα χρόνια: τα έβλεπα με νοσταλγία όποτε περνούσα απ’ την Εθνική, λίγα χιλιόμετρα πριν τον Πλαταμώνα. Στην αμμουδιά «Σαχάρα» παίζαμε με τα κύματα ώρες ατέλειωτες, χτίζαμε κάστρα στην άμμο, μαζεύαμε αστερίες, κόκκαλα σουπιάς, κοχύλια και φανταχτερές πέτρες με περίεργο σχήμα. Σημείο αναφοράς της τσακαλοπαρέας ήταν επί χρόνια η τρομερή και φοβερή Ομπρέλα. Όσες ομπρέλες κι αν είχαν στηθεί στους χαμηλούς αμμόλοφους της παραλίας, η δικιά μας ξεχώριζε. Όσο κι αν απομακρυνόμασταν παίζοντας, δεν υπήρχε περίπτωση να χάσουμε τις μαμάδες που δεν έβγαιναν και πολύ απ’ την περίμετρό της. Στον ίσκιο της, μας περίμεναν φέτες ψωμί με τυρί, ντομάτα και ρίγανη, καμιά φορά ένας λουκουμάς και πάντοτε δροσερό νερό απ’ το «θερμός», ένα κόκκινο βαρελάκι με βρυσάκι πολύ μαγκιώρικο. Τα τελευταία καλοκαίρια, όταν είχα ψηλώσει και τα πόδια μου έφταναν πια τα πεντάλ, η μαμά μου επέτρεπε να οδηγώ το σκαραβαίο για λίγα λεπτά μπρος-πίσω κάτω απ’ τις λεύκες που εν τω μεταξύ είχαν πλαισιώσει τα ημιτελή κτίσματα. Εκεί λοιπόν πήρα και τα πρώτα μαθήματα οδήγησης…

Στα τέλη Αυγούστου, όταν οι μέρες μίκραιναν και τα μπουφάν γινόταν απαραίτητα κάθε που σουρούπωνε, άρχιζαν οι διαδικασίες για την επιστροφή στη Σαλονίκη. Τελευταία, πάντα, γινόταν η «περιποίηση» της Ομπρέλας για να διατηρηθεί ετοιμοπόλεμη για το επόμενο καλοκαίρι. Αφαίρεση άμμου και αλατιού, προσεκτικό στεγνό πλύσιμο σκελετού και πανιού, δέσιμο και τοποθέτηση στο προστατευτικό νάυλον. Αυτό σηματοδοτούσε το τέλος των διακοπών, της «Αλλα’ής» όπως τις έλεγε η γιαγιά. Για δέκα χρόνια, Αλλα’ή και Ομπρέλα ήταν έννοιες σχεδόν ταυτόσημες στα παιδικά μυαλά μας…

Στο μυαλό μας, τα πλοία είναι σιδερένιες κατασκευές που επιπλέουν και μεταφέρουν επιβάτες και οχήματα από λιμάνι σε λιμάνι. Κάθε πλοίο έχει το δικό του, μοναδικό όνομα που το κάνει να ξεχωρίζει απ’ τα υπόλοιπα (μαζί με το χρώμα τους και την ιδιαίτερη μυρωδιά που αποκτούν με το πέρασμα του χρόνου και χιλιάδων επιβατών απ’ τα σαλόνια τους). Στη βάφτιση των νέων πλοίων, μια χαρούμενη κυρία με κότσο και ελαφρύ μαντώ έσπρωχνε με νάζι ή σοβαρότητα, ανάλογα το επίθετό της, μια μπουκάλα σαμπάνια μάγκνουμ δεμένη σ’ ένα λεπτό σχοινί, κι αυτή (η μπουκάλα) έσπαγε με πάταγο που δεν ακούγαμε στ’ ασπρόμαυρα «επίκαιρα» των σέβεντις, ακριβώς κάτω απ’ τ’ όνομα του πλοίου το οποίο μετά τσούλαγε αργά κι έπεφτε στη θάλασσα με παφλασμό. Μερικές φορές τα πλοία άλλαζαν πλοιοκτήτη και όνομα. Ορισμένοι παρατηρητικοί επιβάτες ανακάλυπταν το προηγούμενο όνομα ενός κατά τ’άλλα φρεσκοβαμμένου πλοίου σε ταμπελίτσες οδηγιών διάσωσης πίσω από πόρτες ντουλαπιών στις τετράκλινες καμπίνες ή σε κάποιο πορτοκαλί σωσίβιο που δεν είχε προλάβει να περαστεί δυό χέρια μπογιά.

Τα πλοία που εμείς γνωρίσαμε και ταξιδέψαμε έφεραν συχνότερα ονόματα νησιών και λιμανιών (Πάρος, Νάξος, Νήσος Χίος, Νήσος Λήμνος), αγίων και εκκλησιών (Άγιος Νικόλαος, Άγιος Γεώργιος, Παναγιά Θαλασσινή, Εκατονταπυλιανή), αρχαίων θεών και σύγχρονων σειρήνων (Ποσειδών, Απόλλων, Ναϊάς Ι & ΙΙ, Χρυσή Άμμος, Ρομίλντα, Δημητρούλα) αλλά και στεριανών ή θαλασσινών μύθων (τα ιστορικά Μιαούλης και Κανάρης, ο απίστευτος Σκοπελίτης, ο Βιτσέντζος Κορνάρος, το Αιγαίον). Κάποια στιγμή τα ονόματα φαίνεται στέρεψαν ενώ οι μηχανές δυνάμωναν σε ισχύ και κόμβους: εμφανίστηκαν προθέματα κι επιθέματα που τόνιζαν αυτή την εξέλιξη (Εξπρές Νάξος, Μαρμάρι Εξπρές). Σχετικά πρόσφατα, τα πλοία άλλαξαν μορφή και υλικά κατασκευής, τα ονόματά τους έγιναν ακατανόητα, μπερδεμένα με αριθμούς – Κατ Σέβεν, Σούπερ Φαστ IV, Mπλού Σταρ 2. Οι επιβάτες τα προτιμούν γενικώς αλλά δεν τα θεωρούν πλοία: αναφέρονται σ’αυτά ως “το γρήγορο” άσχετα από χρώμα, όνομα και πλοιοκτήτρια εταιρία.

Κάθε πλοίο που σεβόταν τον εαυτό του είχε τουλάχιστον ένα «μπαρ» για κάθε Θέση. Αναφερόμαστε φυσικά σε πλοία που έκαναν πολύωρα ταξίδια, προς Κρήτη, Δωδεκάνησα ή ΒΑ Αιγαίο. Παλιά, όταν οι διαφορές στο κόστος του εισιτηρίου αντιστοιχούσαν σε απτές διαφορές στο βαθμό άνεσης και στις παρεχόμενες υπηρεσίες, ένα μέλος του πληρώματος στεκόταν κέρβερος στο πέρασμα προς τα σαλόνια της Πρώτης Θέσης και επέτρεπε την είσοδο μόνο στους κατόχους ανάλογου εισιτηρίου. Η μοκέτα ήταν παχύτερη, οι πολυθρόνες αναπαυτικότερες και οι χώροι πλουσιότεροι. Το μπαρ της Πρώτης Θέσης είχε σχεδόν πάντα γκαρσόνια που έφερναν τα ποτά στα τραπεζάκια και άδειαζαν τακτικά τα τασάκια. Επιπλέον υπήρχε «τραπεζαρία» όπου είχες την ευκαιρία να συμφάγεις με τον καπετάνιο και να πληρώσεις για την ίδια καραβίσια μακαρονάδα με κιμά (all time classic) τα τριπλά λεφτά επειδή στην έφερνε σερβιτόρος σε τραπέζι με τραπεζομάντηλο και κανονικά μαχαιροπήρουνα. Το τριμμένο τυρί ποτέ δεν ήταν αρκετό ενώ στο σέρβιρε κι αυτό με φειδώ έτερος, βοηθός σερβιτόρος. Στη Δεύτερη Θέση το εστιατόριο ήταν σελφ-σέρβις, τα παιδάκια που έτρεχαν πάνω-κάτω πολύ περισσότερα και οι τηλεοράσεις στις γωνίες έπαιζαν σχεδόν διαπασόν χωρίς να υπάρχει τηλεκοντρόλ. Οι θέσεις στα παράθυρα με τις σχετικά βρώμικες κουρτίνες ήταν πάντα πιασμένες (για τα παιδιά που «βγήκαν στο κατάστρωμα») από κυρίες με πέντε τσάντες που τελικά κατέληγαν να κοιμούνται εκεί ακριβώς, με τα πασουμάκια προσεκτικά τακτοποιημένα μπροστά τους. Η Τρίτη Θέση είχε «αεροπορικά καθίσματα» που ήταν στην πραγματικότητα μεταποιημένα από παλιά πούλμαν των ΚΤΕΛ και μύριζε έντονα ιδρωτίλα και ποδαρίλα. Εκτός αν επέλεγες να μείνεις έξω, στο κατάστρωμα. Αν το ταξίδι περιλάμβανε και νύχτα στο πλοίο, η επιλογή κατάστρωμα ήταν δίκοπο μαχαίρι: τα καλά, ηπήνεμα πόστα ήταν ως δια μαγείας πιασμένα από βετεράνους τουρίστες με σακίδια και σλήπιν-μπαγκς ή από ενωμοτίες προσκόπων που ταξίδευαν προς κατασκηνωτικούς προορισμούς. Απέμεναν λίγα παγκάκια για τους τυχερούς ανοργάνωτους έλληνες φοιτητές που ήλπιζαν πως η φλόγα του έρωτά τους και δύο μπουφανάκια θα τους κρατούσαν σώους απ’ το βραδινό αγιάζι – αλλά κατέληγαν συνήθως να κουτουλάνε σε τασάκια πλημμυρισμένα με γόπες στον πάγκο του μπαρ της Τρίτης Θέσης, προσευχόμενοι για το ξημέρωμα και την γρήγορη άφιξη στον προορισμό τους. Αν το πλοίο είχε καμπίνες, οι διάδρομοι (ντυμένοι με μοκέτα) που οδηγούσαν σ’ αυτές μετατρέπονταν ταχύτατα σε υπνωτήριο-κοινόβιο. Όμως, τα φώτα στους διαδρόμους δεν έσβηναν ποτέ.

Αυτό που πάντα θα θυμάμαι απ’ τα ολονύκτια ταξίδια μου με τα πλοία είναι ο πρώτος καραβίσιος διπλός ελληνικός απ’ το μηχανάκι που τσιρτσίριζε αμολώντας ατμό, στο μπαρ που άνοιγε αμέσως με την ανατολή του ήλιου από έναν νυσταγμένο ναύτη. Ρούφαγες μια γουλιά και ένοιωθες πως κι αυτό το ταξίδι άρχιζε σωστά – ή τελείωνε πρόωρα.

(Τι απέγιναν τα Πλοία;)

Απελευθερώστε την κρυμμένη δύναμη του Twitter σας! Με υπερηφάνεια ανακοινώνουμε ότι τόσο η πρώτη πράξη αλλ’ ακόμα περισσότερο η δεύτερη πράξη του (γκχ-γκχ) τρίπρακτου τούτου έργου, χαιρετίστηκε μ’ ενθουσιασμό απ’ το σύνολο του διαδικτυωμένου απανταχού της γης Ελληνισμού. Εκτός απ’ τον ποταμό emails και μηνυμάτων που λάβαμε, σημειώνουμε ενδεικτικά και τη σωρεία ψηφισμάτων που εξέδωσαν σύλλογοι, σύνδεσμοι, ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες ελληνικών σωματείων χρηστών κοινωνικών δικτύων με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την ανακοίνωση-πρόσκληση του Τριτοβάθμιου Συνδέσμου Απανταχού Τασμανίας & Ουιτλάνδης Ποντίων “Το κορτσόπον” (μας έκανε να δακρύσουμε). Ολόκληρο το κείμενο θα το βρείτε εδώ.

Λοιπόν, ολοκληρώνουμε. Ελπίζω να έχετε χαρτομάντηλα πρόχειρα και να μη ξεχάσατε ότι τα προφυλακτικά σώζουν ζωές.

9. Κρείττον σιωπάν ή λαλείν μάτην…
Στο Twitter δεν ισχύει η ρήση “όπου λαλούν πολλοί κοκκόροι” διότι, απλούστατα το Γαλάζιο Πουλί δεν είναι κοκκόρι. Μα τότε, είναι η Σιωπή, Χρυσός και πότε;

Δεν είναι όλοι οι χρήστες του Twitter αργόσχολοι ή εργαζόμενοι σε συνθήκες “δημοσιοϋπαλληλίας”. Εξ άλλου η φύση του Twitter το καθιστά ιδανική πλατφόρμα κοινωνικής διαδικτύωσης “εν κινήσει” – κι έτσι ακριβώς ξεκίνησε! Μια οποιαδήποτε (ψιλο-)έξυπνη τηλεφωνική συσκευή, πρόσβαση σε ένα WiFi δίκτυο ή συνδρομή σε mobile internet υπηρεσίες κι ένας client είναι όλα όσα χρειάζονται για να “τουητάρετε” απ’ οπουδήποτε, οποιαδήποτε ώρα. Σήμερα βέβαια, το timeline γεμίζει κυρίως από χρήστες σε desktop συσκευές οι οποίοι έχουν το πλεονέκτημα της ευκολότερης και αμεσότερης πρόσβασης σε συνδέσμους (blogs, YouTube κλπ) αλλά και της ταυτόχρονης θέασης πολλών σελίδων, tabs ή παραθύρων για άμεση διασταύρωση πηγών, έλεγχο συνομιλητών και έρευνα των δεδομένων. Θα περίμενε κανείς ότι αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα ένα μεστότερο timeline, με πληροφόρηση ουσιαστική, με υπεύθυνες αναφορές και τις σχετικές παραπομπές. Σιγά, μη φάτε, έχουμε γλαρόσουπα. Πέρα απ’ το γεγονός ότι η πλειοψηφία των τουήτς είναι “100% pure barufen”, παρατηρείται ανησυχητικά αυξητική τάση παράλληλων μονολόγων αφ’ ενός και ατελείωτων replay των ίδιων ακριβώς διαλόγων αφ’ ετέρου (κάτι σαν το “Δυό Ξένοι” στην ελληνική tv – είναι εκεί no matter what year it is – or what month, for that matter). Ανοίγεις λοιπόν το Twitter, φρρραπ! πέφτουν τα τουήτς, τα κυττάζεις και αναρωτιέσαι αν έκανε refresh το timeline από προχθές ή τι διάολο, μήπως είναι πάλι πρωτοχρονιά και έπαθε κάτι το iPhone. Φυσιολογικά λοιπόν γυρνάς στα DMs να δεις που είχατε μείνει με το τελευταίο “δυνάμει” κρεβατάμπλ παικτρόνι.

Τέτοιου είδους εκφυλιστικά φαινόμενα μαρτυρούν την αρχή του τέλους. H Πτώση του Twitter θα οφείλεται, δυστυχώς, στην αδυναμία των χρηστών του να ελέγξουν άμεσα κι αποτελεσματικά την ακατάσχετη, άνευ ειρμού και ουσίας, γλωσσοδιάρροια τους. Ήδη το κίνημα STFU (shut the fuck up!) εργάζεται υπογείως με τα πενιχρά μέσα που διαθέτει (απειλητικά DMs, βομβαρδισμό σχετικών ΙΡ διευθύνσεων μέχρις επίτευξης denial of service και αναγκαστικής φίμωσης των δραστών) για ένα Twitter κοινωνικά δίκαιου, από το λαό και για το λαό. Αμήν.

Συμβουλές προς κορασίδες: Ευχαριστούμε που μας πληροφορείτε ανελλιπώς για την περίοδο, ωορηξία και δυσμηνόπαυση της κολλητής/ανταγωνίστριας/θείας σας. Ευχαριστούμε για την λεπτομερή περιγραφή του χθεσινοβραδυνού επεισοδίου “Τρυφερές Καρωτίδες” στον Alter. Eυχαριστούμε που επιβεβαιώνετε την απόφασή μας να ΜΗΝ βλέπουμε ειδήσεις στο Μέγκα τουητάροντας “με το νι και με το λι” τα όσα απαράδεκτα και προπαγανδιστικά λένε η Τρέμη κι η παρέα της. Τέλος, ευχαριστούμε που όλοι εσείς οι ακροατές και παραγωγοί των ιντερνετικών ραδιοφώνων μας βομβαρδίζετε με τα playlist σας και πόσο μεγαλειώδη είναι. Αισθανόμαστε σα να τ’ ακούμε, πράγμα που ίσως και να κάναμε αν δε μας τα πρήζατε τόσο.

10. Ο Steve Jobs είναι ο Θεός.
Όπου νεοεισερχόμενος χρήστης πείθεται εντός ολίγων λεπτών ότι όλοι οι Έλληνες έχουν iPhone, ότι το iPad πωλείται κρυφά και στην Ελλάδα και ότι όποιος δεν έχει iMac θα πάει στην κόλαση.

Μάλιστα. Αφού λοιπόν η Apple έχει το 10-12% της αγοράς Η/Υ, πού βρέθηκαν όλοι αυτοί οι τρελλαμένοι όλοι/ες με iMac και MacBook Pro παρακαλώ μεσ’ το ελληνόφωνο Twitter και ξαφνικά η #systemgraph φαντάζει σημαντικότερος παίκτης απ’ όλα τα PCWorld του κόσμου κι οι κακομοίρηδες οι λινουξάδες (που, δικαιωματικά άλλωστε, νοιώθουν οι βασιλείς των social media αφού τα κληρονόμησαν απ’ τον πατέρα τους) βγάζουν σπυριά που άλλος κλέβει τη δόξα της Microsoft; E; Πείτε μου πού; Η απάντηση είναι απλή. Το Twitter, περισσότερο απ΄όλα τα social media, δεν είναι παρά μια διαστρεβλωμένη (χοντρά διαστρεβλωμένη) απεικόνιση της κοινωνικής πραγματικότητας. Όντας πιό απαιτητικό (θέλει μια άλφα αντίληψη, μια ταχύτητα συνδυαστικής σκέψης, μια ευκολία παράλληλης παρακολούθησης τριών-τεσσάρων ‘συνομιλιών’ [χώρια τα DMs], μια εγρήγορση άνω του μέσου όρου τέλος πάντων), προσελκύει ένα κοινό κάπως υψηλότερης πνευματικής υποστάθμης (μην καβαλήσουμε και κανένα καλάμι τώρα, και τα chat rooms έτσι άρχισαν και μετά έγινε το σούργελο). Προσοχή: οι στατιστικές δείχνουν ότι η πλειοψηφία των χρηστών του Twitter είναι άνω των 35 ετών. Αυτό ‘εξηγεί’ μια σχετική οικονομική κατάσταση που επιτρέπει την αγορά των συγκριτικά ακριβότερων προϊόντων του θείου Στηβ. Δεν αγνοούμε βέβαια το #fact ότι ο Έλλην θα κάνει το σκατό του παξιμάδι προκειμένου να είναι “in” (και να έχει iPhone ΚΑΙ iPad ενώ τo βρακί του το’χει πλύνε-βάλε). Έτσι, όταν με είχε πάρει πριν μήνες παλιός συνάδελφος απ’ την Apple (Europe) και τον ρώτησα πότε επιτέλους θα δούμε κι εμείς επίσημα iPad, με έστειλε πληροφορώντας με πως δυσανάλογα υψηλός αριθμός από τα πωλούμενα στις ΗΠΑ καταλήγουν να χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα και εν τέλει γιατί να στείλουν στην εδώ αντιπροσωπεία αφού οι πωλήσεις που περίμεναν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί (επί 2) απ’ τους Έλληνες αλλού!

Συμβουλές προς κορασίδες: Αν είστε οπαδοί των OpenSource και του πιγκουίνου, δεν έχετε τίποτα να φοβηθείτε ή να ζηλέψετε. Δεν ωφελεί βέβαια ν’ ανοίγετε μέτωπα με τα Steve’s Fan Boys ούτε και να είστε απόλυτοι. Αυτά αφήστε τα για τα ψώνια και τους μουτζαχεντίν των εμπορικών σημάτων. Αν πάλι είστε αναγκασμένοι να υπομένετε τα Service Packs των Windows, κάντε υπομονή. Ιώβειο. Βγάλτε το άχτι σας επενδύοντας σ’ ένα iPhone μόλις η επιδότηση απ’ την εταιρία το καταστήσει εφικτό. Tουητάρετε απ’ το κινητό, εντυπωσιάζοντας γνωστούς και αγνώστους με το “via Echofon for iPhone”. Προσθέτει τουλάχιστον τρεις πόντους στο πέος και δώδεκα στο στήθος. Χωρίς χημικά πρόσθετα.

11. Ένας είναι ο αληθινός Προφήτης, ο Τσε.
Επειδή ακριβώς το κομμουνιστικό δόγμα είναι κλειστό, σαν proprietary λειτουργικό σύστημα.

Τι ποσοστό μαζεύει ολόκληρη η “αριστερά” στις εκλογές; Εξαρτάται ποιούς μετράς, φυσικά. Ε, μην τρελλαθούμε κι όλας: ας θεωρήσουμε “αριστερά” όλα τα κόμματα πλην των δύο δεξιών κομμάτων εξουσίας. Καθώς τόσους μήνες δεν έχω συναντήσει στο Twitter ούτε έναν που να δηλώνει ΛΑΟΣ, νομίζω η παραδοχή ευσταθεί για τους σκοπούς του παρόντος. Μάλιστα. Και τι ποσοστό αντιπροσωπεύουν στους χρήστες του Twitter; Πενήντα ως εξήντα, σε περιόδους εκρύθμων καταστάσεων (ανά τον κόσμο) ίσως και εβδομήντα τοις εκατό. Πώς εξηγείται λοιπόν αυτό; Χμ. Πρώτον, ισχύει το ίδιο γενικό rationale όπως και για την Apple: το Twitter μαζεύει τον πιό high κόσμο κι η “αριστερή διανόηση” ήταν πάντοτε πρωτοπόρα, άρα και εντός των social media. Δεύτερον, οι ψήφοι στο Twitter δεν μετράνε σε τίποτα (ακόμη), οπότε κάποιοι πιο σφιχτόκωλοι το “παίζουν” και λίγο (έως πολύ) πιό αριστεροί, αφού βλέπουν ότι οι γκόμενες τσιμπάνε και είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα γενικώς. Τρίτον, με όλες τις τάσεις παρούσες και τους πληρωμένους πασοκοαπολογητές sitting ducks, δίνεται πεδίον δόξης λαμπρόν σε όλους όσους διαθέτουν ένα ψιλο-υπόβαθρο ιδεολογικής γνώσης να σφυροκοπούν ανελέητα τις κυβερνητικές επιλογές (με τη ΝΔ ποιός ασχολείται αλήθεια πέρα από κολλημένους) και να μαζεύουν followers. Τώρα, πώς μπορεί και συμβαδίζει το #10 με το #11; Η μόνη λογική εξήγηση: ότι είναι ακριβέστατη η ρήση πως η Ελλάδα είναι γεμάτη Αριστερούς με Δεξιές τσέπες…

Συμβουλές προς κορασίδες: Προσοχή, τα καλσόν σκίζονται πολύ εύκολα. Όλη αυτή η αριστεροσύνη που επικάθεται στα τουήτς διαφόρων σκουπίζεται πολύ εύκολα με λίγη καλοπέραση (π.χ. μόλις βγουν/βγούμε απ’ την κρίση). Ελάχιστοι/ες είναι οι βαθιά αριστεροί χρήστες (με την κλασική, ψαγμένη έννοια του όρου). Πιστεύω δε πως κανένας απ’ αυτούς δεν είναι μέλος κόμματος ή κομματιδίου.

12. Το πιό καλά φυλαγμένο Μυστικό
Γιατί σίγουρα, πίσω απ’ όλα αυτά τα avatar, κρύβεται ο δικός μας αληθινός, πραγματικός Φίλος. Ή Φίλη.

Τελικά, περνάμε καλά στο Twitter; Σε επίπεδο κοινωνικών σχέσεων, το γενικό κλίμα που επικρατεί είναι εντυπωσιακά θετικό. Ένας φυσιολογικός χρήστης μπορεί σε λίγες ημέρες έως λίγες εβδομάδες να έχει ενσωματωθεί σ’ ένα πρώτο, “κοντινό” κύκλο συνομιλητών με τους οποίους να αισθάνεται εξαιρετικά “οικείος”, να γνωρίζει πάνω-κάτω ένα δεύτερο κύκλο δεκαπλάσιων συνομιλητών με τους οποίους θα αισθάνεται “άνετα” να ανταλλάξει δυο παραπάνω κουβέντες και τέλος, ανάλογα με το πόσο δυναμικός είναι, να έχει στη διάθεσή του το σύνολο των χρηστών (ας πούμε μόνο στα ελληνικά, άρα λίγες χιλιάδες) προς τους οποίους μπορεί να απευθύνει τουήτς, να κάνει σχόλια, να γίνει follower. Αναλογιζόμενος παραλληλισμούς, δεν μπορώ παρά να μεταφερθώ στις καφετέριες των φοιτητικών μου χρόνων ή στα καφενεία της προηγούμενης γενιάς. Χονδρικά, πάντοτε ίσχυε κάτι ανάλογο: υπήρχαν μια ντουζίνα άνθρωποι με κάποιους απ’ τους οποίους καθόσουν πάντα στο ίδιο τραπέζι, πέντε-δέκα άλλες παρέες που τους γνώριζες αρκετά ώστε να καθήσεις μαζί τους αν χρειαζόταν και τέλος, ανάλογα το στυλ σου, μπορεί και να χαιρετιόσουν με όλο τον υπόλοιπο κόσμο που σύχναζε στην ίδια καφετέρια ή όχι. Το κλειδί των σχέσεων, ο κοινός παρονομαστής, ήταν το γεγονός ότι όλοι/όλες ήταν θαμώνες του ίδιου μαγαζιού. Στη σημερινή εποχή, τα ραβασάκια μπορεί να έχουν αντικατασταθεί από DMs, το “κάρφωμα” με τα μάτια ή το φύσημα του καπνού με έξυπνες ατάκες και κομψά (ή λιγότερο κομψά) καμουφλαρισμένα τουήτς, αλλά το πλαίσιο εντός του οποίου παίζονται όλα αυτά παραμένει ένα μαγαζί. Το τουητερομάγαζο έχει τη διακόσμηση που διαλέγει ο καθένας, την ευκολία να μπαίνεις, να βγαίνεις και να κάθεσαι όσο θέλεις, όποτε θέλεις. Η τεχνολογία επιτρέπει να στήσει ο καθένας ένα πολύ συνθετότερο “προσωπείο” (avatar+nick+blog+…) απ’ όσο παλιότερα, όταν μόνο το χρώμα των ρούχων και το στυλ των μαλλιών προσδιόριζαν γενικά την ομάδα όπου “ανήκε” κάποιος/α.

Οπότε; Τι παραπάνω έχει αυτό το τόσο επιτυχημένο μαγαζί που λέγεται Twitter και ασχολούνται όλοι μαζί του (και με τους θαμώνες-χρήστες του); Από που πηγάζει η υποτιθέμενη δύναμή του στα κοινωνικά (και, γι αρκετούς, στα πολιτικά) δρώμενα; Μια σημαντική πτυχή που (κατόπιν επιλογής) δεν έτυχε εξέτασης εδώ αποτελεί το εκπληκτικό πλεονέκτημα του μέσου αυτού ως εργαλείου οργάνωσης και άμεσης κινητοποίησης πολιτών σε κρίσιμες περιόδους ή σε περιόδους κρίσεων. Αν και το έχουμε ζήσει σε κάποιο (ελάχιστο) βαθμό και στην Ελλάδα σε ολίγες περιπτώσεις, οι Έλληνες χρήστες που το δουλεύουν ως τέτοιο συστηματικά και με συνέπεια είναι μετρημένοι στα δάχτυλα ενός ανθρώπου. Η συντριπτική πλειοψηφία των χρηστών χρησιμοποιεί το Twitter σαν την σύγχρονη εκδοχή ενός ευπρόσιτου, αξιοπρεπούς “στεκιού” το οποίο χωράει πανεύκολα στο, συνήθως, βεβαρημένο τους πρόγραμμα, είναι ανέξοδο (αντίθετα με τη χρήση ενός καφέ ή ενός μπαρ λ.χ.), δεν προβάλλει άμεσες δεσμεύσεις και -κυρίως- δεν εκθέτει το χρήστη του, αν χρησιμοποιηθεί με λίγη σύνεση και προσοχή. Ειδικά η δυνατότητα να επιλέξει ο χρήστης το βαθμό στον οποίο δημοσιοποιεί τα προσωπικά του στοιχεία δίνουν στο Twitter ένα πλεονέκτημα που δύσκολα μπορούν να προσεγγίσουν άλλες πλατφόρμες κοινωνικής διαδικτύωσης, άσχετα αν τελικά η ανωνυμία και η ψευδωνυμία έχουν “ξεπεραστεί” εκ των πραγμάτων στην κοινωνία μας.

Αυτό που δεν έχει ξεπεραστεί είναι η αβάσταχτη μοναξιά του σημερινού ανθρώπου που “ψάχνεται” στο διαδίκτυο να επιτύχει μια προσέγγιση με τον ιδανικό Άλλο/την ιδανική Άλλη, είτε για την απλή ανταλλαγή μιας αναζωογονητικής κουβέντας , είτε για την λίγο πιο σύνθετη ανταλλαγή ολίγων σωματικών “υγρών”…

Συμβουλές προς κορασίδες: Τι να συμβουλέψει ένας μεσήλικας με περουκίνι τώρα, σοβαρολογείτε; Γελάστε αν κρίνετε κάτι απ’ τα γραφόμενα ως αστείο και φροντίστε να περνάτε καλά. Αν προκύψει και κάτι καλό να κάνετε, κάντε το. No regrets, we only live twice.

Στο πρώτο μέρος του βαθυστόχαστου πονήματός μας (είχαμε πρόταση να εκδοθεί απ΄τα ΣΚΑΙ-βιβλία αλλά προτιμήσαμε να φτάσει δωρεάν και στο τελευταίο τσαντήρι των Άνω Λιοσίων μέσα απ’ την Creative Commons Licence που διέπει όλα μας τα μπλογκοσόφια), παρουσιάσαμε τις βασικές πτυχές του Twitter. Συνεχίζουμε με θεαματική βουτιά στα βαθειά. Πριν βραχείτε, μια αποκάλυψη. Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί το Twitter επέλεξε ως logo ένα γαλάζιο πουλί; Όχι παιδί μου, ποιά ΝΔ, καμιά σχέση. Η αλήθεια, ή μάλλον η Αλήθεια, είναι δυστυχώς πιο φριχτή απ’ όσο αντέχει ανθρώπου νους. Για όσους έχουν γερά στομάχια (επιβιώνουν δηλαδή δυό ώρες Λιακό ή Μάκη ή Char’ d’ Avelle), αποκαλύπτουμε πρώτοι τα project Bluebird της CIA: Deliberate Creation of Multiple Personality. Αφού διαβάσετε με προσοχή τον καλό ψυχίατρο Δρ. Colin Ross, θα συμφωνήσετε ότι το Twitter δεν είναι παρά η εφαρμογή όλων αυτών των πειραμάτων σε υπερμαζική κλίμακα με στόχο τη χειραγώγηση των εργαζομένων και, κυρίως, την πολυδιάσπαση της ελληνικής Αριστεράς.

5. Yes, we Lacan. No, we Lacunt.
Ή στραβός είν’ ο Γιαλόμ, ή στραβά τουητάρουμε. Το group therapy δεν ήταν ποτέ τόσο της μοδός, όσο εντός του Τwitter.

Ξεμαλλιασμένες editors σε ντελίριο απόγνωσης να κλείσουν το 16-σέλιδο. Βαρεμένες γραφίστριες και λυωμένοι προγραμματιστές που κυνηγούν την έμπνευση – ή το επόμενο τετραπύρηνο της Apple. Αγχωμένοι δημοσιογράφοι -ο θεός να τους κάνει- συνήθως part-time, που πλασάρουν δήθεν αποκλειστικές inside information. Κολλημένοι πολιτικίζοντες που ψάχνουν εναγωνίως τρόπους να μη καρφώνονται ενώ προωθούν το διάτρητο κομματικό έργο. Φοιτητριούλες (η πιό γλυκειά κατηγορία) σαλταρισμένες από την επερχόμενη εξεταστική και τη λειψανδρία του κοινωνικού τους κύκλου. Άνεργοι και άεργοι επαγγελματίες, μανατζαραίοι, διανοητές, νοικοκυρές, δυνάμει επαναστάτες και των αδικημένων προστάτες. Όλοι αυτοί και όλοι οι υπόλοιποι σε μια συνεχή ανταλλαγή βογγητών ανακούφισης που μοιράζονται τον πόνο τους με όλους και για όλα. Και, ολοφάνερα, υπάρχει πολύς Πόνος στον κόσμο. Και εκατοντάδες πρόθυμες και πρόθυμοι να σας τον απαλύνουν προσφέροντας την εμπειρία και τη σοφία τους δημοσίως. Η οποία σοφία μπορεί να στηρίζεται απλά στις θέσεις, τους οίκους και τις συζυγίες των πλανητών. Σπανιότερα και στις στάσεις των σωμάτων τους με κάποιο αξέχαστο σύζυγο -ή αμόρε.

Συμβουλές προς κορασίδες: Κάψτε όσα βιβλία του Πάολο Κοέλιο έχετε αγοράσει. Εμποτίστε όσα βιβλία του Πάολο Κοέλιο σας έχουν χαρίσει με “κουράρε” Αμαζονίου και επιστρέψτε τα στους δωρητές: σας μισούν και θέλουν το κακό σας. Βάψτε τα μαλλιά σας. Τι χρώμα; Ένα άλλο χρώμα. Σας διαβεβαιώ, ως επιστήμων κι επαγγελματίας ψεύτης*, ότι αρκεί να είστε οι εαυτοί σας: το γεγονός ότι βρίσκεστε σ’ ένα μέρος όπου όλοι κι όλες “ψάχνουν” ανεβάζει δραματικά τη στατιστική πιθανότητα να βρείτε κάτι. Όχι την απόλυτη Απάντηση πάντως – διότι, πώς να δεθεί η Μεσόγειος με DM’s; Πώς να χωρέσει τόσο Angst σε 140 χαρακτήρες;

6. Ο καθένας μας είναι καλύτερος απ’ τον καθένα σας.
Για τον εαυτό του και την οικογένειά του αποκλειστικά, βεβαίως-βεβαίως…

Είμαστε Έλληνες. Η συντριπτική πλειοψηφία των ελληνόφωνων τουήτς προέρχεται και απευθύνεται σε αναδέλφους [σχετ. ερώτηση: εκείνη η Πετρούλα έχει καμιά σχέση με την τρέχουσα Πετρούλα; Όχι ε; Μάλλον σε κάθε εποχή χρειαζόμαστε μια Πετρούλα πρόχειρη, να'μαστε έτοιμοι να τους πάρουμε με τις πετρούλες..], σε αναδέλφους έλληνες, ελληνίδες κι ελληναράδες. Το κυριότερο χαρακτηριστικό των οποίων, ως έχει δείξει η Ιστορία και η Ανθρωπολογία, επιστήμες μ’ αρχίδια επιστήμονες, είναι το υπερτεράστιο μέγεθος του Εγώ τους. Το δικό σας (και το δικό μου) δηλαδή. Το Εγώ, δια τους μη κατέχοντες το σπορ, είναι αυτό το πράμα που κρέμεται μπροστά στα μάτια σας και δε σας αφήνει να δείτε ότι ναι, η άλλη είναι πιο όμορφη/έξυπνη/συνδυασμός-των-δύο από εσάς, γι αυτό και την προτίμησε ο γουάου-γκόμενος για τον οποίο λυώνετε βουβά (ή φωναχτά στο timeline). Σας πείθει δε ότι η άλλη είναι μια σκρόφα ψεύτρα, μια καργιόλα μάγισσα και του’χει ρίξει βοτάνι στον καφέ για να της κάτσει και ουδέποτε σας περνάει απ’ το μυαλό (γιου νόου, brain?) ότι μπορεί και να αξίζει ρε γαμώτο το κορίτσι. Είναι το ίδιο πράμα μ’ αυτό που σου σφίγγει το λαιμό και δυσκολεύεσαι να εκστομίσεις τη φράση “έκανα μαλακία” ή “εγώ φταίω”. Στο Twitter σου αλλάζει τη θέση των γραμμάτων στο πληκτρολόγιο και όσο εσύ γράφεις “καλά δε βλέπετε τι χαμένο κορμί είμαι;” εμφανίζεται δια μαγείας στην οθόνη των άλλων “πού έμπλεξα πάλι μ΄όλους εσάς τους μαλάκες, αει σιχτίρ, καλύτερα μόνος/η μου”.

Συμβουλές προς κορασίδες: Κάθε πρωί, πέντε ως δέκα λεπτά στον καθρέφτη του μπάνιου βρίστε φωναχτά τον εαυτό σας για τις μαλακίες που κάνατε/είπατε/γράψατε/σκεφθήκατε την προηγούμενη μέρα (και νύχτα). Αν χτυπάει την πόρτα η μάνα σας ή ο μικρός σας αδερφός, πείτε τους σας μιλάει η Αγία Αθανασία. Μετά, σκούπισμα και βάψιμο ματιών. Φορέστε και κανα τακούνι, αλλάζει την προοπτική. Θα διαπιστώσετε ότι δεν είναι τόσο ωραία “εκεί πάνω” τελικά. Πονάνε και τα πόδια.

7. Κάνε κορδέλα τη χαρά, πριν το RT σου ρίξεις.
Γιατί είμαστε όπως οι πρωθυπουργοί μας: βέβαιοι και περήφανοι γι’ αυτά που πιστεύουμε.

Τα σοσιαμύδια (αγγλιστί: social media) απευθύνονται σε κοινωνικά ζώα. Ο πρώτος και βασικός δεσμός κοινωνικότητας είναι ο κολλητός/η κολλητή (generic: το κολλητάρι). Στο Twitter τα κολλητάρια απαντώνται κατά κόρον, ανταλλάσουν συνεχώς ψιλο-δυσνόητα τουητάκια για τετριμμένα συνήθως θέματα, τύπου inside jokes. Αποτελούν υγιές φαινόμενο και τη βάση του κοινωνικού τουητεροιστού. Αν παρακολουθήσεις ένα τυχαίο ζεύγος κολληταρίων (α) αντιλαμβάνεσαι ότι μιλάνε συνήθως για γκομενικά ή την απουσία τέτοιων από τη ζωή τους και (β) ενώ έχουν κατά 97% τους ίδιους ακριβώς followers νοιώθουν την απέραντη ανάγκη να κάνουν RT όλα τα “εμπνευσμένα” που γράφει το κολλητάρι τους. Ενίοτε ενοχλητικό, προσπερνάμε όμως. Μια ολίγον διαφορετική εκδοχή της έννοιας “κολλητάρι” προκύπτει όταν χαρίεσσα νεάνις ή δυο-μέτρα-παληκάρι (ουδεμία σχέση με τον ομώνυμο χρήστη) νοιώθει ως κολλητάρι της/του διασημότητα από τον χώρο των γραμμάτων και τεχνών που τυχαίνει να έχει παρουσία στο Twitter (συνήθως δι’ αντιπροσώπου, αλλά επίσημου). Σύννεφο το RT με το τελευταίο τσιτάτο του Κοέλιο, του Κορκολή, του Καραμανλή (τρόπος του λέγειν). Δεν έχω ακόμη κατανοήσει τι είδους bots είναι αυτά που κάνουν την ανθολόγηση και χρονοπρογραμματίζουν την εμφάνιση των αμέτρητων τουήτς με την κατά Κοέλιο σοφία του Σύμπαντος! Από κοντά, πάρτε κι ένα τραγουδολίνκ στο YouTube με το αντιστοίχου νοήματος καψουροτράγουδο (όλα είναι καψουροτράγουδα!) του Πάριου (πρώτος με διαφορά στα λινκς), της Φουρέιρα, της Rihanna – ως και των Death Cab for Cutie.

Συμβουλές προς κορασίδες: Δεν σας πείθω με τίποτα ότι η κολλητή σας δεν λέει τα πιο έξυπνα πράματα στον κόσμο. Το ξέρω. Απλά, προσπαθώ να μειώσω την έκθεσή μου σε κοελιοτρόνια/λεπτό. Σας διαβεβαιώ, όσοι/ες τρελλαίνονται με κάποια διασημότητα τύπου Κοέλιο, σίγουρα κάνουν follow τα σχετικά bots. Δεν υπάρχει απολύτως καμία ανάγκη να κάνετε RT. Mα απολύτως καμία.

8. Αγάπη, ρε μουνιά, αγάπη.
Για όλους έρχετ’ η στιγμή που η ακαταμάχητη επιθυμία να νοιώσεις μια ζεστή παρουσία δίπλα σου, σπάει τα μούτρα της πάνω σε κάτι μακρύ, σκληρό και βρώμικο: το πληκτρολόγιο.

Είναι δύσκολο. Δύσκολο να το αποδεχτείς, πόσο μάλλον να το ομολογήσεις δημόσια. Ο καθημερινός συγχνωτισμός με τα ίδια πάνω-κάτω πρόσωπα σε εικονικές κοινότητες όπως το Twitter, προκαλεί εκτός από εθισμό, αυξημένη έκκριση ερωτορμονών. Λόγω των περιορισμένων προσδιοριστικών στοιχείων των Άλλων (και ιδίως του φύλου που σ’ ενδιαφέρει ερωτικά), υπάρχει χώρος να πλάσεις με τη φαντασία σου το ονειρεμένο αντικείμενο του πόθου σου. Και να το ερωτευτείς. Δεν είναι έρωτας όπως όταν ‘ερωτεύεσαι’ τη συνάδελφο που βλέπεις κάθε μέρα στο γραφείο και φαντασιώνεσαι να χουφτώνεις τον δεδομένο κώλο της [συγχωρήστε με, ω αναγνώστριες, που εδώ γράφω εκ των πραγμάτων ως αρσενικό σωβινιστικό γουρούνι, αλλά μου λείπουν εμπειρίες ως γυναίκας]. Είναι μια καυλοκατάσταση που φτιασιδώνεται ως ‘έρωτας’ και έχει το πλεονέκτημα του συνεχούς και άνευ αντιτίμου ετεροπροσδιορισμού του “αντικειμένου του πόθου” με γνώμονα τη φαντασία και τις ανάγκες του δράστη. Το μόνο που απαιτείται είναι να υπάρχει μια σταθερή ροή σημάτων τα οποία να επιδέχονται όσο το δυνατό περισσότερες ερμηνείες (τουήτς, φωτογραφίες, παραπομπές σε τραγούδια, σε λήμματα, σε sites καθώς και αναρτήσεις σε άλλους ιστότοπους). Πολύ σύνθετο; Μα, ποιοί νομίζετε ότι κολλάνε στο Twitter, τίποτα εντελώς μπάζα; Για κάτι τέτοια ολωνών οι κεραίες είναι όρθιες. Για κάτι τέτοια στήνονται τα εικονικά κοινωνικά δίκτυα.

Συμβουλές προς κορασίδες: Δεν είστε μόνες. Όλοι εκεί έξω φοράνε τις μάσκες τους, συχνότατα όσο πιο ακανθώδεις κι αγριωπές γίνεται, δήθεν να προστατευθούν από πιθανούς “κακούς” μην και πληγωθούν (πάλι). Παίξτε το παιχνίδι, δεν υπάρχει τίποτα πιό όμορφο απ’ το παλιό, καλό φλερτ. Αν οδηγεί σε καλό σεξ, δεν γνωρίζω. Δεν έχω επαρκές στατιστικό δείγμα. Πάντως, ένα σημερινό τουήτ που αξίζει RT λέει: “If a guy’s good on paper, he’s bad in bed.”

– Συνεχίζεται / À Suivre