Breathless

Όταν, κατά τη διάρκεια του ύπνου, κάτι τόσο συνηθισμένο όπως το (έντονο) ροχαλητό καταλήγει σε διακοπή της αναπνοής, πνιγμό και αγωνιώδη αναπνευστική προσπάθεια, αντιμετωπίζουμε την (διαδεδομένη πλέον) αναπνευστική δυσλειτουργία γνωστή με το όνομα Αποφρακτική Υπνική Άπνοια (στα αγγλικά Obstructive Sleep Apnea). Η Υπνική Άπνοια τείνει να γίνει η πλέον κοινή αναπνευστική διαταραχή κατά τη διάρκεια του ύπνου και δε συγχωρείται πλέον άγνοια περί αυτής καθώς οι επιπτώσεις της είναι εξαιρετικά σημαντικές έως μοιραίες.

Τι ακριβώς συμβαίνει: Η αναπνοή διακόπτεται για διάστημα άνω των 10 δευτ. και μέχρι 50 δευτ., από 5 έως 7 φορές την ώρα και για 30 περίπου φορές κάθε βράδυ. Παύει η αιμάτωση του εγκεφάλου. Η αρτηριακή πίεση ανεβαίνει καθώς η καρδιά ανταποκρίνεται ανεβάζοντας ρυθμό. Κάποια στιγμή η υποξαιμία (έλλειψη οξυγόνου στο αίμα) προκαλεί μερική αφύπνιση και ο κοιμώμενος εισπνέει με ρόγχο, επαναφέροντας το σύστημα στον κανονικό ρυθμό. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο κοιμώμενος δεν αντιλαμβάνεται και συνήθως δεν θυμάται κανένα απνοιακό επεισόδιο.

Ποιές είναι οι αιτίες: Υπάρχουν συγκεκριμένα ανατομικά αίτια (υπερμεγέθεις αμυγδαλές, παθήσεις του ρινικού διαφράγματος, μικρογναθία κ.ά.) που μπορούν να προκαλέσουν την Υπνική Άπνοια. Η συνηθέστερη όμως αιτία είναι συνδυασμός παχυσαρκίας, καπνίσματος και υπέρτασης.

Ποιοί είναι οι κίνδυνοι: Αν και δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς, η υπνική άπνοια συνδέεται με την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων. Κατά τη διάρκεια των απνοιακών επεισοδίων είναι αυξημένος ο κίνδυνος επεισοδίου (εμφράγματος, εγκεφαλικού κλπ) αν υπάρχει προδιάθεση ή προϊστορία. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ο πάσχων δεν απολαμβάνει ποτέ βαθύ, ξεκουραστικό ύπνο με αποτέλεσμα να υποφέρει από μόνιμη κόπωση και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό μπορεί να συνοδεύεται από πονοκεφάλους, δυσθυμία, απώλεια μνήμης, έλλειψη συγκέντρωσης, εκνευρισμό και αδυναμία χειρισμού μηχανημάτων. Κυρίως όμως, ο πάσχων μπορεί ασυναίσθητα να αποκοιμηθεί για λίγα δευτερόλεπτα ενώ π.χ. οδηγεί αυτοκίνητο! Το τελευταίο μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Πώς γίνεται διάγνωση: Αν ο/η σύντροφος στο ύπνο καταγράψει επανειλημμένα τα “ηχητικά” συμπτώματα της Υπνικής Άπνοιας (ροχαλητό, παύση, πνιγμός, ρόγχος εισπνοής) και αυτά συνδυαστούν με την υπνηλία και τα λοιπά χαρακτηριστικά της πάθησης κατά τη διάρκεια της ημέρας, πρέπει να επισκεφθείτε το γιατρό σας. Ένας έλεγχος από ΩΡΛ θα εντοπίσει πιθανές ανατομικές αιτίες (οι οποίες στη συνέχεια, εφόσον συντρέχει λόγος, διορθώνονται με χειρουργική επέμβαση). Τέλος μια επίσκεψη σε πνευμονολόγο θα καταλήξει στην πραγματοποίηση πολυσωματογραφικής μελέτης ύπνου (βλ. φωτο). Ο πάσχων συνδέεται μέσω ηλεκτροδίων με ειδικό μηχάνημα το οποίο παρακολουθεί όλες τις σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού καθώς και την οξυγόνωση του αίματος αλλά και την ένταση του ροχαλητού, για μία νύχτα. Το αποτέλεσμα της καταγραφής δίνει συνήθως το βαθμό βαρύτητας της πάθησης.

Πώς αντιμετωπίζεται: Όπως προείπαμε, αν η αιτία είναι αποκλειστικά ανατομική, επιβάλλεται να γίνει χειρουργική αποκατάσταση. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η άμεση αντιμετώπιση συνίσταται στη χρήση ειδικής συσκευής με μάσκα παροχής αέρα (όχι οξυγόνου!) υπό πίεση, κατά τη διάρκεια του ύπνου (CPAP=continuous positive airway pressure). Σε βαρειές περιπτώσεις ο πάσχων πρέπει να συνδεθεί με πολύ ακριβότερη συσκευή (BiPAP=bi-phasic positive airway pressure). Eννοείται ότι η απώλεια βάρους, η διακοπή του καπνίσματος και η ήπια άσκηση συμβάλλουν στην άμεση βελτίωση των συμπτωμάτων.

Η Αποφρακτική Υπνική Άπνοια είναι ύπουλη πάθηση διότι ο πάσχων δεν θυμάται τα απνοιακά επεισόδια της νύχτας. Συνήθως η υποψία για Υπνική Άπνοια εμφανίζεται όταν τα αποτελέσματα της έλλειψης ύπνου γίνουν συχνά έως σοβαρά. Η πάθηση εμφανίζεται στους άνδρες σε διπλάσια ποσοστά απ’ ότι στις γυναίκες, ενώ ρόλο παίζει και η ηλικία. Στην Αγγλία, η διάγνωση της Υπνικής Άπνοιας συνοδεύεται από υποχρεωτική αναστολή ισχύος της Άδειας Οδήγησης. Στην Ελλάδα, αν κάτι απ’ τα παραπάνω χτύπησε κάποιο “καμπανάκι” φροντίστε να ξαγρυπνήσετε μια βραδυά κοντά στον άνθρωπό σας και να επισκεφτείτε άμεσα τον ιατρό σας αν οι υποψίες σας επαληθευτούν επαρκώς…